Mamma El Press: κορίτσια

Τριχοφυΐα στα 8, στήθος στα 9… Πού οφείλεται η πρώιμη εφηβεία σε αγόρια και κορίτσια; Στις αλλαγές του περιβάλλοντος, στην καθιστική ζωή, σε κάποια προϊόντα ή σε όλα αυτά μαζί;

Λένε πως τα σημερινά παιδιά αναγκάζονται να μεγαλώσουν πρόωρα, και αυτό είναι μια μεγάλη αλήθεια, μιας που τα τελευταία χρόνια όλο και περισσότερα μικρά παιδιά, συνήθως κορίτσια, εμφανίζουν πολύ νωρίς σημάδια ανάπτυξης. Η νέα κατάσταση ονομάζεται πρώιμη ήβη, και οι ειδικοί αποτείνονται πως οφείλεται στις περιβαλλοντικές αλλαγές, αλλά και στον καθιστικό τρόπο ζωής που υιοθετούν όλο και περισσότερο τα παιδιά. Μια πρόσφατη έρευνα, που πραγματοποιήθηκε από το κέντρο «Breast Cancer Fund», επισημαίνει ότι τα τελευταία 30 χρόνια η ευρεία πρόσβαση στους υπολογιστές και στην τηλεόραση έχει περιορίσει σημαντικά την άσκηση στη ζωή των παιδιών. Η έρευνα μάς πληροφορεί πως, ενώ τα δραστήρια παιδιά παράγουν περισσότερη μελατονίνη, μια φυσική ορμόνη που έχει το ρόλο του βιολογικού ρολογιού στον ανθρώπινο οργανισμό, στα πιο νωχελικά η ορμόνη αυτή υπολειτουργεί. Όσο περισσότερη μελατονίνη παράγει ο οργανισμός, τόσο περισσότερο καθυστερεί και η έναρξη της εφηβείας. Ένα ακόμη καταστροφικό αποτέλεσμα της καθιστικής ζωής είναι και η παιδική παχυσαρκία, η οποία έχει αυξηθεί με ραγδαίους ρυθμούς και δρα καταλυτικά στην πρώιμη εφηβική ωρίμανση.

Χημικός πόλεμος με… ανήλικα θύματα

Πρόσφατη έρευνα, που πραγματοποιήθηκε από τη Σχολή Ιατρικής του Πανεπιστημίου «Mount Sinai» στη Νέα Υόρκη, σε 1.151 κορίτσια προεφηβικής ηλικίας, μας πληροφορεί πως διάφορες χημικές ουσίες που υπάρχουν στις συσκευασίες τροφίμων, τα σαμπουάν και τα βερνίκια νυχιών, μπορεί να πυροδοτούν πρώιμη εφηβεία στα κορίτσια. Ερευνητές που εξέτασαν τη χρήση των φαινολών, των φθαλικών αλάτων και των φυτοοιστρογόνων βρήκαν ότι οι ουσίες αυτές μπορεί να είναι επιβλαβείς, καθώς επηρεάζουν την ορμονική λειτουργία του σώματος. Στη συγκεκριμένη μελέτη εντάχθηκαν κορίτσια 6-8 ετών και αναλύθηκαν για την παρουσία των παραπάνω ουσιών. Σύμφωνα με μελέτη, η οποία δημοσιεύεται στο επιστημονικό περιοδικό «Environmental Health Perspectives», και οι τρεις αυτές κατηγορίες χημικών ήταν ευρέως ανιχνεύσιμες και η υψηλή έκθεση σε ορισμένες από αυτές σχετίζεται με πρώιμη ανάπτυξη μαστών. Τα φθαλικά άλατα που υπάρχουν σε προϊόντα προσωπικής υγιεινής, όπως λοσιόν και σαμπουάν, ιδίως όσα έχουν άρωμα, ενοχοποιήθηκαν για πρώιμη ανάπτυξη μαστών και τριχοφυΐας στην ηβική περιοχή. Τα φυτοοιστρογόνα, τα οποία βρίσκονται σε διάφορα έλαια, προϊόντα σόγιας, δημητριακά και σιτηρά, είναι ύποπτα επίσης για την πρώιμη ανάπτυξη, κυρίως των κοριτσιών. Παράλληλα, η κατανάλωση κρέατος είναι ένας ακόμα παράγοντας που ενοχοποιείται για την πρώιμη εφηβεία. Όπως προκύπτει από μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό έντυπο «Public Health Nutrition», τα κορίτσια που καταναλώνουν συχνά κρέας έχουν νωρίτερα εμμηναρχή. Ερευνητές του Πανεπιστημίου του Μπράιτον συνέκριναν τις διατροφικές συνήθειες 3.000 περίπου κοριτσιών 12 ετών και διαπίστωσαν ότι η υψηλή κατανάλωση κρέατος σε ηλικία τριών και εφτά ετών συσχετιζόταν άμεσα με την πρώιμη εμμηναρχή.

Μήπως φταίνε τα γονίδια;

Πρόσφατα, διεθνής ομάδα επιστημόνων ανακάλυψε τουλάχιστον 30 γονίδια, τα οποία φαίνεται να παίζουν ρόλο στην ηλικία έναρξης της εφηβείας και της σεξουαλικής ωρίμανσης στα κορίτσια. Οι 175 ερευνητές από την Ευρώπη, τις ΗΠΑ και την Αυστραλία ανέλυσαν το γενετικό κώδικα 100.000 νεαρών γυναικών και εντόπισαν 30 γονίδια που σχετίζονται και με το μεταβολισμό του λίπους και τη ρύθμιση του βάρους. Μία ακόμη έρευνα, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό γενετικής «Nature Genetics», επίσης υποστηρίζει ότι υπάρχει σχέση ανάμεσα στη χρονολογία εκδήλωσης της εφηβείας και στο βάρος των κοριτσιών. Η ερευνήτρια Άνα Μάρεϊ του Πανεπιστημίου του Έξετερ εκτίμησε ότι η ύπαρξη μεγαλύτερης ποσότητας λίπους σε ένα κορίτσι μπορεί να στέλνει σήμα στον εγκέφαλό του ότι έχει ο οργανισμός του ήδη τη δυνατότητα να ξεκινήσει την αναπαραγωγική ζωή.

Οι ψυχολογικές επιπτώσεις

Ανεξάρτητα από τον παράγοντα υγεία, η πρώιμη εφηβεία επηρεάζει τόσο την ψυχολογία όσο και την κοινωνική ζωή των παιδιών. Καθώς η επιτάχυνση της βιολογικής ανάπτυξης δεν συμβαδίζει πάντα με ανάλογη πνευματική και κοινωνική ωρίμανση, το παιδί καλείται να προσαρμόσει τη συμπεριφορά του σε κοινωνικές καταστάσεις με τελείως διαφορετικούς κανόνες από εκείνους της παιδικής ηλικίας. Οι μελέτες μάς διαβεβαιώνουν πως όσο νωρίτερα φτάνουν τα κορίτσια στην εφηβεία, τόσο αυξάνεται και ο κίνδυνος εκδήλωσης κατάθλιψης και άγχους. Και για τα δύο φύλα, η πρώιμη εφηβεία ενοχοποιείται συχνά για τη δημιουργία ροπής προς το κάπνισμα, την παραβατική συμπεριφορά, καθώς και την πρώιμη σεξουαλική επαφή.

Πότε να ανησυχήσουμε;

Πρώιμη ήβη υπάρχει πραγματικά, όταν κάποιες από τις ορατές αλλαγές της εφηβείας -μαζί με ορισμένες που δεν «βλέπουμε» (π.χ. ορμονικές)- εμφανίζονται σε ένα κορίτσι κάτω των 8 ή ένα αγόρι κάτω των 9 ετών. Ο κατάλληλος γιατρός για την εκτίμηση αυτού του προβλήματος είναι ο παιδοενδοκρινολόγος. Θα προτείνει τις απαραίτητες εξετάσεις, ενώ η χορήγηση ή όχι φαρμακευτικής αγωγής αποφασίζεται κατά περίπτωση. Η πρώιμη ήβη μπορεί να έχει ως συνέπεια την απώλεια κατά μέσο όρο 6,5 εκατοστών στο τελικό ανάστημα του παιδιού. Ωστόσο, η έγκαιρη διάγνωση και η κατάλληλη αγωγή μπορούν να βοηθήσουν το παιδί να φτάσει στο γενετικά καθορισμένο ύψος. Σε γενικές γραμμές, λίγα μόνο κορίτσια που επισκέπτονται ενδοκρινολογικό ιατρείο με σημεία πρώιμης ήβης, χρειάζονται τελικά θεραπεία, καθώς η συνηθέστερη περίπτωση είναι να πρόκειται είτε για πρώιμη αργά εξελισσόμενη ήβη είτε για μεμονωμένη καλοήθη πρώιμη θηλαρχή (δηλαδή έναρξη του στήθους χωρίς επίσημη έναρξη της ήβης) είτε για ιδιοσυστασιακή (ιδιοπαθή δηλαδή) επιτάχυνση της αύξησης και της ενήβωσης (δηλαδή μια παραλλαγή του φυσιολογικού τρόπου ανάπτυξης), καταστάσεις που δεν χρειάζονται γενικά αντιμετώπιση, αλλά σωστή αναγνώριση και εκτίμηση.

Πότε να μην ανησυχήσουμε;

Τα κορίτσια μετά τα 8 και -αντίστοιχα- τα αγόρια μετά τα 9 εμφανίζουν τρίχωση στο εφηβαίο και τις μασχάλες. Η συγκεκριμένη κατάσταση ονομάζεται αδρεναρχή και, εφόσον δεν συνοδεύεται από άλλα σημάδια εφηβικής ανάπτυξης (ανάπτυξη μαστών στα κορίτσια και αύξηση μεγέθους του πέους και των όρχεων στα αγόρια), είναι μία απολύτως φυσιολογική διεργασία, που μπορεί να συνοδεύεται από εφηβικής οσμής ιδρώτα, σμηγματόρροια και ήπια ακμή, και προηγείται περίπου κατά 1 έτος της έναρξης της ήβης. Η πρώιμη αδρεναρχή (έναρξη πριν από τα 8 στα κορίτσια και πριν από τα 9 στα αγόρια) είναι πολύ συχνότερη σε υπέρβαρα και παχύσαρκα παιδιά. Συνήθως, είναι μια καλοήθης κατάσταση, όμως θα πρέπει να γίνεται εκτίμηση από παιδοενδοκρινολόγο, για να αποκλειστούν άλλες παθολογικές καταστάσεις.

Με τη συνεργασία του δρ. Δημήτρη Θ. Παπαδημητρίου(παιδοενδοκρινολόγος, π. λέκτορας του Πανεπιστημίου Joseph-Fourier, Grenoble, Γαλλία).

Πηγή: imommy.gr

Στην ηλικία των δύο ετών, τα περισσότερα παιδιά μπορούν να χρησιμοποιούν σωστά λέξεις όπως "μαμά", "μπαμπάς", "αγόρι", "κορίτσι" κι έχουν επίγνωση ότι αυτές ανήκουν στην μια κατηγορία ή στην άλλη.

Για παράδειγμα τα περισσότερα δίχρονα παιδιά αναγνωρίζουν σωστά το φύλο σε εικόνες παραδοσιακών αντρών και γυναικών και η πλειονότητα των παιδιών δυόμισι ετών μπορεί να τοποθετήσει τις φωτογραφίες στις κατηγορίες άντρας ή γυναίκα. Ωστόσο το να μπορεί να ταξινομεί ένα δίχρονο παιδί σωστά εικόνες αντρών και κοριτσιών δεν σημαίνει πως κατανοεί το τι ακριβώς σημαίνει αυτή η ταξινόμηση. Τα παιδιά στην ηλικία αυτή δεν κατανοούν ότι το φύλο είναι ένα σταθερό και μόνιμο στοιχείο της ταυτότητας, έχουν δηλαδή την εντύπωση πως το φύλο κάποιου είναι κάτι που μπορεί να αλλάξει από τη μια στιγμή στην άλλη. Τα παιδιά αντιλαμβάνονται τη σταθερότητα του φύλου αργότερα, στην ηλικία των τεσσεράμισι με πέντε ετών.

Σε αυτήν την ηλικία τα παιδιά αντιλαμβάνονται ότι το φύλο παραμένει σταθερό καθ' όλη τη διάρκεια της ζωής του: μαθαίνουν ότι ένα κορίτσι θα γίνει γυναίκα όταν μεγαλώσει κι ότι αποκλείεται να γίνει άντρας κι ότι το βιολογικό τους φύλο δεν αλλάζει παρά τις εξωτερικές αλλαγές στην εμφάνιση ή στα ενδιαφέροντα, πχ την κόμμωση ή τα παιχνίδια που χρησιμοποιούν. Η μονιμότητα του φύλου επιτυγχάνεται στην ηλικία των τεσσεράμισι έως πέντε ετών. Από τη στιγμή που τα παιδιά θα κατακτήσουν την έννοια της σταθερότητας του φύλου ο κύβος ερίφθει και η ταυτότητα του φύλου τους θα τα ακολουθεί σε όλη την υπόλοιπη ζωή τους.

Είδαμε λοιπόν πως τα περισσότερα παιδιά από την ηλικία των πέντε ετών το αργότερο έχουν κατακτήσει την έννοια της σταθερότητας της διατήρησης του φύλου. Είναι επίσης αποδεδειγμένο ότι τα κορίτσια και τα αγόρια παρουσιάζουν διαφορετική συμπεριφορά και έχουν διαφορετικές μαθησιακές ικανότητες. Έτσι τα αγόρια εμφανίζονται να είναι πιο ζωηρά από τα κορίτσια και να έχουν μεγαλύτερες επιδόσεις σε μαθήματα που απαιτούν ανεπτυγμένη την αίσθηση του χώρου, όπως είναι η γεωμετρία και η φυσική.

Από την άλλη, τα κορίτσια εμφανίζονται πιο στοργικά από τα αγόρια και έχουν υψηλότερες επιδόσεις στα λεγόμενα φιλολογικά μαθήματα. Κι εδώ μπαίνει το ερώτημα σε ποιο βαθμό αυτές οι συμπεριφορές είναι απόρροια βιολογικών, κοινωνικών ή ψυχολογικών παραγόντων και πως μπορούμε να βοηθήσουμε τα παιδιά στην υγιή ανάπτυξη της ταυτότητας του φύλου τους, χωρίς να περιορίζουμε τις κλίσεις και τις ικανότητες τους;

Σε κάποιες περιπτώσεις κατά την ηλικία των τριών έως έξι ετών τα παιδιά έχουν την τάση να προτιμούν ρούχα και παιχνίδια του αντίθετου φύλου. Συνήθως αυτό είναι φυσιολογικός πειραματισμός που τα βοηθά να κατανοήσουν το φύλο τους και το φύλο των άλλων, αλλά σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί αυτή η συμπεριφορά να έχει να κάνει με μια σπάνια διαταραχή που ονομάζεται διαταραχή της ταυτότητας του φύλου κατά την οποία τα παιδιά πραγματικά πιστεύουν πως ανήκουν στο αντίθετο φύλο από το δικό τους. Καλό είναι σε αυτήν την σπάνια περίπτωση να απευθυνθούμε σε κάποιον ειδικό. Επίσης πρέπει να σημειώσουμε πως, η διαταραχή της ταυτότητας του φύλου σπάνια συμπίπτει με ομοφυλοφιλία.

Η ψυχολογική διαδικασία της απόκτησης ταυτότητας φύλου

Όταν γεννιέται ένα παιδί οι γονείς από τα πρώτα, αν όχι το πρώτο, πράγματα που ρωτάνε να μάθουν είναι το φύλο του παιδιού. Συχνά τα όνειρα και οι προσδοκίες: που οι γονείς και οι στενοί συγγενέις χτίζουν για ένα παιδι που πρόκειται να έρθει εξαρτώνται κατά πολύ από το φύλο του παιδιού. Ωστόσο, όπως είδαμε παραπάνω, οι βιολογικοί παράγοντες επηρεάζουν τη διαφορετικότητα των δύο φύλων στην παιδική ηλικία σε μικρό βαθμό. Μια σειρά από διαδικασίες κοινωνικοποίησης είναι αυτές που κάνουν τα αγόρια και τα κορίτσια να συμπεριφέρονται διαφορετικά.

Αρχικά οι γονείς έχουν διαφορετικές προσδοκίες από τα αγόρια και διαφορετικές από τα κορίτσια με αποτέλεσμα να τα επιβραβεύουν για διαφορετικές πράξεις. Έτσι οι γονείς ενθαρρύνουν τους γιους τους να είναι πιο ανταγωνιστικοί και ανεξάρτητοι σε σχέση με τις κόρες τους. Ντύνουν τους γιους τους με τα πιο άνετα και πρακτικά ρούχα, ενώ τις κόρες τους με πιο διακοσμητικά ρούχα. Δίνουν στους γιους τους αγορίστικα παιχνίδια, όπως είναι κατασκευές, ηλεκτρονικά παιχνίδια και όπλα και στις κόρες τους κούκλες ή κουζινικά. Ένα αγόρι που παίζει με κούκλες θα προκαλέσει την αμηχανία, αν όχι την αντίδραση των γονιών του με αποτέλεσμα να αποθαρρύνεται από τα "κοριτσίστικα" παιχνίδια. Έτσι μέσα από αυτές τις διαδικασίες ένδυσης και παιχνιδιού τα αγόρια και τα κορίτσια αποκτούν διαφορετικές εμπειρίες κοινωνικοποίησης και σαν αποτέλεσμα διαφορετικές συνήθειες και χαρακτηριστικά προσωπικότητας.

Επίσης τα παιδιά, μετά την ηλικία των δύο ετών αναγνωρίζουν την ύπαρξη των συναισθημάτων τους, κατασκευάζουν θεωρίες για το τι θέλουν αυτοί από αυτούς και τείνουν να συμμορφώνονται με τις αξιώσεις τους. Μέχρι την ηλικία των δύο ετών τα περισσότερα παιδιά δεν έχουν αναπτυχθεί αρκετά ώστε να συνειδητοποιήσουν πως έχουν και άλλες προσωπικότητες γύρω τους και νιώθουν πως είναι το επίκεντρο τους σύμπαντος.

Από την ηλικία των δύο και μετά τα παιδιά μέσα από το παιχνίδι τους αρχίζουν να μιμούνται όλο και περισσότερο τους άλλους και να κατανοούν πως δεν υπάρχουν μόνο αυτά αλλά ότι υπάρχουν και άλλοι τριγύρω τους με των οποίων τις επιθυμίες είναι συνήθως καλύτερα να συμβιβάζονται. Μέσα απο αυτή τη διαδικασία αρχίζουν να μαθαίνουν τη διαφορά μεταξύ αγοριών και κοριτσιών και τείνουν να συμβιβάζονται με τα στερεότυπα που υπάρχουν για κάθε φύλο.

Από τα παραπάνω είδαμε πως η διαδικασία απόκτησης της ταυτότητας φύλου στα παιδιά είναι μια διαδικασία που εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, λιγότερο από βιολογικούς και περισσότερο από κοινωνικούς και ψυχολογικούς. Η διαδικασία δημιουργίας ταυτότητας φύλου είναι μια απαραίτητη διαδικασία κατά την κοινωνικοποίηση του παιδιού αλλά οποιαδήποτε υπερβολή μπορεί να είναι επιζήμια.

Όπως είδαμε μετά την ηλικία των πέντε ετών τα παιδιά γνωρίζουν το φύλο τους και ξέρουν πως αυτό αποκλείεται να αλλάξει. Και να ακολουθούν με έντονο τρόπο τα πρότυπα συμπεριφοράς του φύλου τους μπορεί να έχει αρνητικές συνέπειες.

Έτσι αγόρια που πιστεύουν πως οι άντρες δεν κλαίνε αργότερα δυσκολεύονται να εκφράσουν τα συναισθήματα τους και μπορεί να γίνουν εσωστρεφείς και να παρουσιάσουν ελλείψεις στις κοινωνικές τους σχέσεις.

Όταν έχουν μαθει πως είναι ντροπή να παίζουν με κούκλες ή με κουζινικά, αργότερα σαν άντρες νιώθουν αμήχανοι να κρατήσουν αγκαλιά το παιδί τους ή να του φερθούν τρυφερά, ή δυσκολεύονται να αυτοεξυπηρετηθούν. Πιθανώς σε άλλες εποχές αυτοί οι άντρες να μην αντιμετώπιζαν κανένα πρόβλημα, αλλά σε μια εποχή σαν τη δική μας που οι άντρες όλο και περισσότερο ασχολούνται ενεργά με τα παιδιά τους και όλο και πιο συχνά συμμετέχουν στο νοικοκυριό, μιας και οι γυναίκες όλο και πιο συχνά είναι εργαζόμενες, με το να ανατρέφουμε τους γιους μας με τα παραδοσιακά πρότυπα, μάλλον ζημιά τους κάνουμε και τα δυσκολεύουμε στην προσαρμογή τους. Παρομοίως τα κορίτσια που δεν ασχολούνται με κατασκευές και μηχανικά παιχνίδια, αργότερα σε μια κοινωνία όπου οι μηχανές θα πρωτοστατούν, θα έχουν μια σαφώς μειονεκτική θέση. Κι αυτό γιατί ήδη όλο και περισσότερες μητέρες είναι εργαζόμενες και οι προβλέψεις λένε πως το φαινόμενο αυτό αργότερα θα λάβει οικουμενικές διαστάσεις. Σύμφωνα με μια έρευνα τα κορίτσια της πρώτης εφηβικής ηλικίας νιώθουν μειονεκτικά για το φύλο τους και θεωρούν πως τους περιορίζει τα πράγματα που μπορούν να κάνουν.

Πηγή: Όλα για το παιδί.