5 Ιουν 2011

Βλαστική επανάσταση


Εναν ταχύτερο δρόμο για τη δημιουργία αξιοποιήσιμων βλαστικών κυττάρων ανέπτυξαν ερευνητές

Οποιος ασχολείται με τη μαγειρική γνωρίζει καλά ότι ακόμη και μία αλλαγή σε «παραδοσιακή» συνταγή είναι ικανή να... απογειώσει ένα πιάτο. Γνωρίζει επίσης ότι οι τελευταίες γαστριμαργικές τάσεις αφορούν την απλότητα στην κουζίνα, καθώς δείχνουν ότι εκεί βρίσκεται η ομορφιά. Υπέρμαχος αυτής της απλότητας αλλά σε μια άλλη «κουζίνα», για την ακρίβεια σε εκείνη που έχει δημιουργήσει στο Ινστιτούτο Κυτταρικής Μηχανικής του Πανεπιστημίου Τζονς Χόπκινς στη Βαλτιμόρη των ΗΠΑ, είναι και ο ελληνικής καταγωγής επίκουρος καθηγητής Παιδιατρικής Ογκολογίας κ. Ηλίας Ζαμπίδης. Η τελευταία μάλιστα «haute cuisine» δημιουργία του, η οποία έχει ως κύρια «πρώτη ύλη» τα βλαστικά κύτταρα - η διαδικασία προετοιμασίας της δημοσιεύθηκε στις 8 Απριλίου στην έγκριτη επιστημονική επιθεώρηση «Public Library of Science ONE» («PLoS ONE») -, φαίνεται ότι είναι άξια για... αστέρι Michelin. 


O κ. Ζαμπίδης και οι συνεργάτες του κατάφεραν να αναπτύξουν μια απλοποιημένη, φθηνότερη «συνταγή» επαναπρογραμματισμού ενήλικων κυττάρων ώστε να συμπεριφέρονται ως εμβρυϊκά βλαστικά (πρόκειται για τα αποκαλούμενα κύτταρα iPS - induced Pluripotent Stem cells) χωρίς τη χρήση ιών για πρώτη φορά παγκοσμίως. Και όχι μόνο αυτό: με εφαρμογή αυτής της μεθόδου πέτυχαν να δημιουργήσουν πλήρως λειτουργικά κύτταρα της καρδιάς, με ποσοστά αποτελεσματικότητας της τάξεως σχεδόν του 100%, τη στιγμή που με τη συμβατική μέθοδο τα αντίστοιχα ποσοστά επιτυχίας στη μετατροπή των πολυδύναμων κυττάρων σε καρδιακά δεν ξεπερνούν το 20%. «Μετατρέψαμε τη συνταγή από μια πολύπλοκη σούπα μινεστρόνε σε μια απλή ιαπωνική σούπα μίσο με σόγια» αναφέρει μιλώντας στο «Βήμα» ο κ. Ζαμπίδης. Ακόμη και αν δεν σας αρέσει η ιαπωνική κουζίνα, πρέπει να γνωρίζετε ότι αυτή η απλοποίηση στο «μαγείρεμα» των βλαστικών κυττάρων πιθανότατα θα γράψει στο μέλλον νέα σημαντικά βιβλία... υψηλής ιατρικής προς όφελος εκατομμυρίων ασθενών. 


Ο ελληνικής καταγωγής επίκουρος καθηγητής Παιδιατρικής Ογκολογίας στο Ινστιτούτο Κυτταρικής Μηχανικής του Πανεπιστημίου Τζονς Χόπκινς
στη Βαλτιμόρη των ΗΠΑ κ. Ηλίας Ζαμπίδης


Από τον καρκίνο στην καρδιά!

Ισως διαβάζοντας τις πρώτες γραμμές σάς έκανε εντύπωση ότι ένας ειδικός στην παιδιατρική ογκολογία έκανε μια σημαντική δημοσίευση που αφορά... κύτταρα της καρδιάς. Και όμως, αν συνεχίσετε να διαβάζετε, θα δείτε ότι ο καρκίνος και τα καρδιολογικά προβλήματα είναι πολύ πιο αλληλένδετα από ό,τι φαντάζεστε. Το πώς συνδέονται το εξηγεί ο ίδιος ο κ. Ζαμπίδης. «Ασχοληθήκαμε εξαρχής με την ομάδα μου με τα βλαστικά κύτταρα, ακριβώς επειδή ασχολούμαστε με τον καρκίνο. Μπορεί η τελευταία δημοσίευσή μας να αφορούσε την καρδιά, και συγκεκριμένα τη δημιουργία παλλόμενων καρδιακών κυττάρων στο εργαστήριο, αλλά φθάσαμε στη δημιουργία των κυττάρων επειδή μελετούσαμε... καρκινικούς όγκους. Μπορεί αυτό να φαίνεται παράδοξο, αλλά τα τελευταία χρόνια οι επιστήμονες έχουν συνειδητοποιήσει ότι η κατανόηση της δράσης των βλαστικών κυττάρων από τα οποία προκύπτουν όλοι οι ιστοί του οργανισμού, συμπεριλαμβανομένου του καρδιακού, οδηγεί και στην κατανόηση της δράσης του καρκίνου. Οι διαδικασίες εντός του οργανισμού που παίρνουν... λάθος δρόμο κατά την ανάπτυξη του καρκίνου εξαρτώνται από τον τρόπο ρύθμισης των βλαστικών κυττάρων στη διάρκεια της εμβρυϊκής ζωής». 


Αντιλαμβανόμενος τον βασικό διττό ρόλο που μπορούν να παίξουν τα βλαστικά κύτταρα τόσο για το καλό όσο και για το κακό του οργανισμού ανάλογα με τις συνθήκες, ο ελληνικής καταγωγής καθηγητής δημιούργησε πριν από τρία χρόνια ένα εργαστήριο μέσα στο Τζονς Χόπκινς το οποίο επικεντρώνεται ακριβώς στην έρευνα των εμβρυϊκών βλαστικών κυττάρων με στόχο την κατανόηση του καρκίνου. «Ξεκινήσαμε μελετώντας με ποιον τρόπο τα εμβρυϊκά βλαστικά κύτταρα διαφοροποιούνται σε πλήθος ιστών του οργανισμού, όπως σε κύτταρα του αίματος, της καρδιάς ή του εγκεφάλου. Και αυτό διότι πιστεύουμε ότι, αν καταλάβουμε με ποιους ακριβώς μηχανισμούς τα εμβρυϊκά βλαστικά κύτταρα μετατρέπονται σε ιστούς του οργανισμού, θα ρίξουμε φως στα μυστικά του καρκίνου. Τα βλαστικά κύτταρα μοιάζουν με τον δρα Τζέκιλ και τον κύριο Χάιντ: έχουν ένα πολύ καλό πρόσωπο καθώς δίνουν “γέννηση” σε διαφορετικούς ιστούς αλλά, αν ο μηχανισμός τους λειτουργήσει λανθασμένα, μπορούν να καταστρέψουν τον ίδιο τον οργανισμό που “έχτισαν”... προσφέροντάς του καρκίνο». Με λίγα λόγια, ο ίδιος ακριβώς μηχανισμός που κάνει το καλό μπορεί λόγω γενετικών μεταλλάξεων που προκαλούνται από διαφορετικούς παράγοντες, όπως το περιβάλλον, και οι οποίες κάνουν «αεροπειρατεία» στον οργανισμό, να αρχίσει να δουλεύει... διαβολικά. 

Επιτυχία χωρίς ιούς!
Στην τελευταία μελέτη που δημοσιεύθηκε στο «PLoS ONE», η ερευνητική ομάδα την οποία στελεχώνουν μάλιστα μεταξύ άλλων δύο ακόμη ελληνικής καταγωγής ερευνητές (Βασιλική Μαχαιράκη και Β. Κολλιάτσος) ασχολήθηκε με τα κύτταρα της καρδιάς. «Αρχικός στόχος μας ήταν να μετατρέψουμε εμβρυϊκά βλαστικά κύτταρα σε διαφορετικές κυτταρικές σειρές· και επικεντρωθήκαμε αυτή τη φορά στην καρδιά, αφού η δημιουργία κυττάρων της καρδιάς στο εργαστήριο θα μπορούσε να είναι πολύ σημαντική από θεραπευτικής απόψεως» σημειώνει ο κ. Ζαμπίδης. 



Αυτό που πέτυχαν οι ερευνητές του Τζονς Χόπκινς ήταν η δημιουργία κυττάρων iPS. To πρόβλημα με τη συμβατική μέθοδο δημιουργίας των κυττάρων iPS, η οποία πρωτοπεριγράφηκε από τον Σίνγια Γιαμανάκα του Πανεπιστημίου του Κιότο στην Ιαπωνία, είναι ότι προκειμένου να γίνει γονιδιακή παρέμβαση στα ενήλικα κύτταρα, ώστε να επαναπρογραμματιστούν και να αποκτήσουν τις ιδιότητες των εμβρυϊκών βλαστικών, χρησιμοποιούνται ιοί που μεταφέρουν τα κατάλληλα γονίδια στον οργανισμό. Οι ιοί όμως αυτοί συνδέονται με κινδύνους καρκινογένεσης. «Παράλληλα με τη χρήση ιών δεν είναι δυνατόν να μελετήσουμε καλά τα δίκτυα πολυδυναμικότητας των κυττάρων, τους μηχανισμούς δηλαδή που οδηγούν στη διαφοροποίηση και στον επαναπρογραμματισμό. Και αυτά τα δίκτυα είναι πολύτιμα, διότι ο μηχανισμός του επαναπρογραμματισμού είναι ο ίδιος μηχανισμός με εκείνον που χρησιμοποιεί ο καρκίνος, κάτι που μας χρειάζεται ιδιαιτέρως στην αντικαρκινική έρευνα» διευκρινίζει ο επικεφαλής της μελέτης. 



«Κλειδί» τα κύτταρα του αίματος
Οι ειδικοί στη Βαλτιμόρη προσπάθησαν να αποφύγουν λοιπόν τη συμβατική διαδικασία επαναπρογραμματισμού και τους κινδύνους που αυτή συνεπάγεται. Χρησιμοποίησαν ανθρώπινα ενήλικα βλαστικά κύτταρα του αίματος για τον επαναπρογραμματισμό. Για ποιο λόγο προτίμησαν τα κύτταρα του αίματος και όχι τα δερματικά κύτταρα που συνήθως χρησιμοποιούνται για τη δημιουργία των κυττάρων iPS; «Προτιμήσαμε τα κύτταρα του αίματος για δύο λόγους: κατ' αρχάς, επειδή μπορούν να ληφθούν με πιο απλό τρόπο από τους ασθενείς μέσω μιας αιμοληψίας ή μέσω λήψης δείγματος μυελού των οστών και, κατά δεύτερον, διότι φαίνεται ότι μπορούν να επαναπρογραμματιστούν ευκολότερα από τα δερματικά κύτταρα που χρησιμοποιούνται κατά κόρον αυτή τη στιγμή» απαντά ο κ. Ζαμπίδης. 



Η καινοτόμος συνταγή που οδήγησε σε ένα άκρως... επιτυχημένο πιάτο, το οποίο ελπίζεται να γευθούν σε κάποια χρόνια πολλοί ασθενείς, ήταν η αποφυγή χρήσης ιών - «οχημάτων μεταφοράς» των κατάλληλων γονιδίων στον οργανισμό. Οι ερευνητές αντικατέστησαν τους ιούς με πλασμίδια, μόρια DNA που έχουν την ιδιότητα να εισέρχονται στα κύτταρα και έπειτα από μικρό χρονικό διάστημα να «εξαλείφονται». Το μεγάλο πλεονέκτημα των πλασμιδίων είναι ότι δεν προκαλούν καρκινογένεση, αφού εκφράζονται μέσα στο κύτταρο για πολύ συγκεκριμένο και μικρό χρονικό διάστημα - περίπου μιας εβδομάδας. Δεν ενσωματώνονται στο γονιδίωμα του οργανισμού του λήπτη, όπως συμβαίνει με τους ιούς, αλλά σταδιακά αποσυντίθενται. 



Το δεύτερο σημαντικό επίτευγμα αυτής της μελέτης που χρηματοδοτήθηκε από τα Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας των ΗΠΑ (ΝΙΗ) καθώς και από το Maryland Stem Cell Research Fund (Ταμείο για την Ερευνα στα Βλαστικά Κύτταρα του Μέριλαντ) ήταν ότι δόθηκε η λύση σε ένα μεγάλο πρόβλημα το οποίο υπήρχε ως σήμερα και αφορούσε τη μετατροπή των κυττάρων iPS σε καρδιακά κύτταρα. Ως τώρα η μετατροπή πολυδύναμων κυττάρων - είτε iPS είτε εμβρυϊκών βλαστικών - σε κύτταρα της καρδιάς δεν ήταν ιδιαιτέρως αποτελεσματική. Για την ακρίβεια, δεν ξεπερνούσε το 10%-20%. Με τη μέθοδο της ομάδας του κ. Ζαμπίδη άγγιξε το 95% - σχεδόν όλα τα πολυδύναμα κύτταρα μετατράπηκαν σε κύτταρα της καρδιάς. «Αυτό είναι σημαντικό καθώς σε θεραπευτικό επίπεδο, αν ένας ασθενής ο οποίος έχει υποστεί καρδιακό επεισόδιο έχει ανάγκη έγχυσης κυττάρων για αποκατάσταση των βλαβών που έχει υποστεί η καρδιά του, χρειάζεται δισεκατομμύρια κύτταρα ώστε να θεραπευθεί». 

Με «υλικά» τους εικονιζόμενους δακτυλίους DNA που ονομάζονται πλασμίδια οι ερευνητές του Τζονς Χόπκινς κατάφεραν να αναπτύξουν μια πολύ 
πιο απλή «συνταγή» δημιουργίας πολυδύναμων κυττάρων iPS από τα οποία μπορούν 
να προκύψουν διαφορετικοί ιστοί του οργανισμού

Μίμηση της μήτρας

Για να επιτευχθεί αυτό το τεράστιο ποσοστό αποτελεσματικότητας στη μετατροπή των πολυδύναμων κυττάρων σε καρδιακά οι ερευνητές χρησιμοποίησαν μια διαφορετική «σούπα» μέσα στην οποία διαφοροποιήθηκαν τα κύτταρα. «Η συνταγή αναγράφεται στη μελέτη μας, αλλά μην τη δοκιμάσετε στο σπίτι!» αστειεύεται ο καθηγητής. Εξηγεί ότι ουσιαστικά αυτό που έκανε η ερευνητική ομάδα ήταν να μιμηθεί τις συνθήκες μέσα στη μήτρα, όταν τα εμβρυϊκά βλαστικά κύτταρα διαφοροποιούνται σε πλήθος κυτταρικούς τύπους. «Υπάρχουν συγκεκριμένες συνθήκες εντός της μήτρας που επιτρέπουν τη διαφοροποίηση των εμβρυϊκών κυττάρων. Για παράδειγμα, κρατήσαμε τα επίπεδα οξυγόνου χαμηλά, όπως συμβαίνει εντός της μήτρας όταν διαφοροποιούνται τα κύτταρα της καρδιάς στο αναπτυσσόμενο έμβρυο - είναι γνωστό ότι το συγκεκριμένο περιβάλλον είναι υποξικό. Παράλληλα χρησιμοποιήσαμε τους κατάλληλους παράγοντες ανάπτυξης ανάλογα με το στάδιο της διαδικασίας κατά την οποία τα πολυδύναμα κύτταρα μετατρέπονται σε κύτταρα της καρδιάς. Πιστεύω ότι αυτή η κατά το δυνατόν πιστή αντιγραφή των συνθηκών που επικρατούν στη μήτρα μάς χάρισε τα τόσο υψηλά ποσοστά αποτελεσματικότητας». 

Πότε πιστεύει ο κ. Ζαμπίδης ότι η πολλά υποσχόμενη μέθοδος την οποία ανέπτυξε με την ομάδα του θα μπορούσε να εφαρμοστεί στην κλινική πράξη; «Η απάντηση είναι ότι στην πραγματικότητα δεν γνωρίζω» λέει. Σπεύδει να συμπληρώσει όμως ότι «το συγκεκριμένο πεδίο τρέχει με ιλιγγιώδη ταχύτητα. Σχεδόν κάθε εβδομάδα εμφανίζεται και ένα νέο επίτευγμα. Δεν θέλω να κάνω προβλέψεις. Ωστόσο πρέπει να παραδεχθώ ότι, αν πριν από έναν χρόνο μού έλεγαν ακόμη και εμένα που πραγματοποίησα τη νέα μελέτη πως θα καταφέρναμε με την ομάδα μου να κάνουμε επαναπρογραμματισμό των κυττάρων χωρίς ιούς και με μεγάλη αποτελεσματικότητα, θα πίστευα ότι πρόκειται για επιστημονική φαντασία. Και όμως αυτό συνέβη. Ετσι, δεν θα απέκλεια κλινικές δοκιμές της μεθόδου σε μία πενταετία». 
Ο κ. Ζαμπίδης τονίζει πάντως ότι είναι επιφυλακτικός απέναντι στη λογική των εσπευσμένων κλινικών δοκιμών με βάση τα βλαστικά κύτταρα - είτε αυτά είναι εμβρυϊκά είτε iPS. «Υπάρχουν κάποιες εταιρείες, όπως η Geron, οι οποίες έχουν ήδη ξεκινήσει από το 2010 κλινική δοκιμή με χρήση εμβρυϊκών βλαστικών κυττάρων ενάντια σε τραυματισμούς του νωτιαίου μυελού. Εγώ πάντως θεωρώ ότι είναι ίσως λίγο νωρίς για χρήση τέτοιων πολυδύναμων κυττάρων σε ανθρώπους. Ωστόσο όλα δείχνουν ότι οι κλινικές δοκιμές βλαστικών κυττάρων σε ανθρώπους θα πολλαπλασιαστούν στα χρόνια που έρχονται». 

Αμέτρητοι στόχοι
Οι στόχοι της ερευνητικής ομάδας με επικεφαλής τον κ. Ζαμπίδη δεν περιορίζονται στη μετατροπή πολυδύναμων κυττάρων μόνο σε κύτταρα της καρδιάς, αλλά και σε κύτταρα των αγγείων για την αντιμετώπιση εγκεφαλικών, σε κύτταρα του αμφιβληστροειδούς για αντιμετώπιση ασθενειών του χιτώνα που μπορεί να οδηγήσουν σε τύφλωση, αλλά και σε κύτταρα του αίματος για την αντιμετώπιση νόσων όπως η δρεπανοκυτταρική αναιμία και η θαλασσαιμία. «Θεωρητικώς, πάντως, με τη μέθοδό μας μπορεί να γίνει μετατροπή των πολυδύναμων κυττάρων σε οποιονδήποτε τύπο ενήλικων κυττάρων του οργανισμού» τονίζει ο καθηγητής. Προσθέτει μάλιστα ότι η έρευνα στα βλαστικά κύτταρα «μπορεί να προσφέρει ταυτόχρονα καλύτερη κατανόηση πλήθους νόσων, συμπεριλαμβανομένου του καρκίνου αλλά και της γήρανσης. Ισως φαίνεται, για παράδειγμα, ότι ο καρκίνος και τα εμφράγματα είναι άσχετα μεταξύ τους, ωστόσο η δράση των βλαστικών κυττάρων και οι μηχανισμοί που αυτά χρησιμοποιούν είναι καταλυτικής σημασίας και στις δύο περιπτώσεις». 

Ο κ. Ζαμπίδης καταλήγει δηλώνοντας «αιχμάλωτος» της γοητείας των βλαστικών κυττάρων και των μηχανισμών δράσης τους, αφού, όπως λέει, τα συγκεκριμένα κύτταρα κρατούν στα αόρατα «χέρια» τους το μέλλον της αντιμετώπισης των μεγάλων δεινών για την υγεία του παγκόσμιου πληθυσμού. «Αν κατανοήσουμε πώς ακριβώς ένα ενήλικο κύτταρο μπορεί να γυρίσει πίσω τον χρόνο και να φθάσει στην ηλικία που είχε μέσα στη μήτρα - σε εμβρυϊκό δηλαδή στάδιο -, ουσιαστικώς θα έχουμε βρει το μυστικό της γήρανσης και ίσως τους τρόπους αναστροφής της. Αν μπορούμε να πάμε από το ωμέγα στο άλφα, τότε θα μπορούμε να πάμε και από το ωμέγα στο γιώτα της ζωής. Αυτή θα είναι η επόμενη επανάσταση της ιατρικής, η οποία εκτιμώ ότι θα συντελεστεί μέσα στην επόμενη δεκαετία». 
Ελπίζουμε ότι τόσο η ομάδα του Τζονς Χόπκινς όσο και άλλες ερευνητικές ομάδες, οι οποίες ασχολούνται με το πεδίο των βλαστικών κυττάρων, θα φτιάξουν τις πιο επιτυχημένες «συνταγές» ζωής στα χρόνια που έρχονται βάζοντας μια δόση βλαστικά κύτταρα και πολλές δόσεις μεράκι και υπομονή. Αλλωστε μόνο έτσι «δένουν» τα καλύτερα πιάτα, πόσω μάλλον όταν αυτά αφορούν την υγεία του παγκόσμιου πληθυσμού. 

Πηγή: www.tovima.gr

3 Ιουν 2011

Ασκηση και εγκυμοσύνη

Πότε ωφελεί και πότε αντενδείκνυται η γυμναστική


Τι κι΄ αν είστε έγκυος; Η κύηση δεν απαγορεύει την άσκηση, αντιθέτως την επιβάλλει, με πολλαπλά οφέλη: μειώνει την πρόσληψη βάρους, αλλά και τον χρόνο της διαδικασίας του – μελλοντικού – τοκετού, διασφαλίζει καλύτερη ποιότητα ύπνου, ενώ παράλληλα εγγυάται λιγότερες επιπλοκές, πιο γρήγορη αποκατάσταση μετά τον τοκετό, καθώς και ευκολότερη απώλεια βάρους. 

Οι ειδικοί συνιστούν τέσσερις βασικούς τρόπους γυμναστικής_ προτού εφαρμόσετε οποιαδήποτε άσκηση, συμβουλευτείτε τον γυναικολόγο σας. 


Περπάτημα 
Άσκηση εξαιρετική για τους μύες και τη βελτίωση της αερόβιας ικανότητας. Πολλές έγκυες αγαπούν το περπάτημα, καθώς μπορούν να ελέγχουν οι ίδιες την έντασή του. Τριάντα λεπτά καθημερινά, πέντε ημέρες την εβδομάδα, θεωρούνται ιδανικά. Την περίοδο των τελευταίων τριών μηνών, ειδικά τις εβδομάδες πριν από τον τοκετό, το περπάτημα γίνεται πιο δύσκολο. Φροντίστε να κάνετε συχνά διαλείμματα, αλλά και να ενυδατώνετε επαρκώς τον οργανισμό σας. Αν έχετε και παρέα, ακόμη καλύτερα. 



Κολύμπι
Η κολύμβηση μπορεί να σας ανακουφίσει από πόνους της εγκυμοσύνης. Το νερό θεωρείται αποτελεσματικό μέσο, για τη μείωση τόσο του άγχους, όσο και της πίεσης των μυών που διατείνονται κατά τη διάρκεια της κύησης. Συμβάλλει, επίσης, στο να νοιώθουν οι μέλλουσες μητέρες καλύτερα, με το σώμα του; : η άνωση τις κάνει να αισθάνονται ελαφρύτερες! 



Γιόγκα
Ο συνδυασμός άσκησης και χαλάρωσης που προσφέρει η γιόγκα, αποτελεί βασικό πλεονέκτημα σε σχέση με άλλες ρουτίνες άσκησης. Αν δεν είστε σε θέση να εκτελέσετε συγκεκριμένες ασκήσεις, μπορείτε να τις τροποποιήσετε, παίρνοντας οδηγίες από ειδικό. Θα σας βοηθήσουν ιδιαίτερα, τα σχετικά dvd που κυκλοφορούν στην αγορά, ειδικά για εγκυμονούσες. 



Pilates 
Είναι ωφέλιμο, όχι μόνον πριν, αλλά και μετά τον τοκετό. Με τη μέθοδο pilates, αυτοί που ασκούνται περισσότερο είναι οι μύες γύρω από την κοιλιά και τη λεκάνη, αυτοί δηλαδή που χρησιμοποιούνται κατά τη διαδικασία του τοκετού. 



Σε ποιες περιπτώσεις, η άσκηση αντενδείκνυται: 
όταν η έγκυος έχει ιστορικό αποβολών.
Οταν παρουσιάζει πυρετό κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.
Οταν υποφέρει από πονοκεφάλους, θολή όραση ή οίδημα στα πλευρά.
Αν είναι δίδυμη η κύηση.
Αν έχει αιμορραγία πριν ή κατά την διάρκεια των ασκήσεων .
Αν πάσχει από υπέρταση.


Πηγή: www.tovima.gr

2 Ιουν 2011

40 Βασικές Συμβουλές για τις πρώτες 40 ημέρες!

Νέα μαμά; Χρειάζεται να μάθεις τόσο πολλά… αμέσως! Θα τα καταφέρεις; Και γιατί όλοι επιμένουν ότι τις πρώτες σαράντα μέρες τα μωρά θέλουν ιδιαίτερη προσοχή; Ας ξεκινήσουμε από τα βασικά…

 1. Μείνετε πιστή στον παιδίατρο! Μπορείτε να κάνετε οποιαδήποτε ερώτηση όσο αφελής ή άστοχη κι αν σας φαίνεται. Μην λαμβάνετε τις πληροφορίες που σας δίνουν φίλοι και συγγενείς για το νεογέννητο μωρό σας αν δεν τις διασταυρώσετε με τον παιδίατρό σας. Ακούστε προσεκτικά τις οδηγίες του, λύστε τις όποιες απορίες και κρατήστε σημειώσεις.

2. Ανταποκριθείτε αμέσως μόλις κλαίει το μωρό αποκωδικοποιώντας τις ανάγκες του. Δείτε δηλαδή αν είναι ώρα να φάει, χρειάζεται άλλαγμα πάνας, ζεσταίνεται ή κρυώνει, κάτι το ενοχλεί, έχει κολικούς ή απλώς θέλει αγκαλίτσα.

3. Σύμφωνα με έρευνες, ο τρόπος που κοιμάται το μωρό μπορεί να αποδειχθεί ένα μέτρο πρόληψης για τη μείωση του συνδρόμου αιφνίδιου θανάτου. Γι αυτό οι περισσότεροι παιδίατροι συνιστούν στους γονείς να βάζουν το μωράκι να κοιμάται στο πλάι και όχι μπρούμυτα (εκτός αν ο γιατρός για άλλους λόγους σας έχει συστήσει κάτι άλλο).


4. Κάθε φορά που βάζετε το μωρό σας να κοιμηθεί από τη μια πλευρά βάλτε το πλακωμένο χεράκι στο πλάι και μπροστά ώστε να μην μπορεί να γυρίσει το μωρό σας μπρούμυτα ειδικά τον πρώτο καιρό.

5. Για λόγους που πιθανόν σχετίζονται με το SIDS (σύνδρομο αιφνίδιου θανάτου) το μωρό σας θα πρέπει να κοιμάται χωρίς μαξιλάρι σε στρώμα επίπεδο και σκληρό κι όχι σε επιφάνειες μαλακές που βουλιάζουν έτσι ώστε να μην παρεμποδίζετε η αναπνοή του.

6.  Μην αφήνετε απ΄ έξω το μπαμπά. Το καλύτερο είναι οι δυο σας από τις πρώτες μέρες να λειτουργείτε σαν ομάδα. Γι΄ αυτό φροντίσετε από την αρχή να του αναθέσετε πρωτοβουλίες και να του αναθέσετε κάποιες αρμοδιότητες σχετικά με τη φροντίδα του μωρού. Για παράδειγμα μπορεί να αναλάβει να φτιάχνει το γάλα αν δεν θηλάζετε ή να κρατά το μωρό στην αγκαλιά του για να βγάλει τον αέρα μετά το γεύμα.

7. Ταΐστε το μωρό σας με βάση το νόμο της ζήτησης τις πρώτες εβδομάδες. Να θυμάστε ότι το μωρό πρέπει να πεινάει για να θηλάσει. Καλό είναι λοιπόν να το ταΐζετε όποτε το ζητάει περίπου κάθε δύο ώρες. Μετά θα μπορέσετε να ρυθμίσετε κάποιο στοιχειώδες πρόγραμμα γευμάτων ταΐζοντας το μωρό κάθε τρεις με τέσσερις ώρες.

8. Πλένετε συχνά τα χέρια σας με σαπούνι και νερό ιδιαίτερα πριν ταΐσετε το μωρό ή το αλλάξετε πάνα ή αν πρόκειται να καθαρίσετε περιοχές όπως μάτια, μύτη, στόμα. Αν είστε έξω με το μωρό μπορείτε να καθαρίσετε τα χέρια σας με υγρά μαντηλάκια καθαρισμού που θα φροντίσετε να έχετε στην τσάντα σας.

9.  Μην κουνάτε δυνατά το μωρό για να αποκοιμηθεί ή για να το ησυχάσετε όταν κλαίει. Ο τρόπος αυτός όχι μόνο δεν ενδείκνυται πλέον αλλά εγκυμονεί και κινδύνους καθώς μπορεί να προκαλέσει νευρολογικές αλλαγές στον εγκέφαλο. Το καλύτερο που μπορείτε να κάνετε είναι να περπατάτε ή να κουνάτε ρυθμικά το σώμα σας ενώ το κρατάτε αγκαλιά.


10. Γεμίστε ψυγείο και ντουλάπια με πολλά υγιεινά σνακ όπως φρέσκα φρούτα και λαχανικά, γιαούρτια, μπάρες δημητριακών, αρτοσκευάσματα και γενικά τρόφιμα που δεν απαιτούν προετοιμασία ή μαγείρεμα και στα οποία μπορείτε εύκολα να καταφύγετε κάθε φορά που πεινάτε.

11. Κατά τη διάρκεια του θηλασμού φροντίστε να έχετε δίπλα σας ένα ποτήρι νερό ή ένα χυμό γιατί μπορεί να νιώσετε δίψα ή εξάντληση. Επίσης φροντίστε να κάθεστε αναπαυτικά πράγμα που διευκολύνει το θηλασμό.

12. Κοιμηθείτε όποτε κοιμάται το μωρό! Αυτός είναι ένας κανόνας που πραγματικά μπορεί να αποδειχθεί σωτήριος για τους νέους γονείς ιδιαίτερα τις πρώτες σαράντα μέρες που το μωρό δεν έχει μάθει ακόμα να κοιμάται όλη τη νύχτα. Η στέρηση ύπνου είναι από τις πιο σημαντικές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι νέοι γονείς. Γι΄ αυτό καλό είναι να φροντίζετε να κοιμάστε κάποια βράδια για να μπορέσετε να ξεκουραστείτε π.χ. μπορείτε να συμφωνήσετε να αναλάβει ο σύντροφος νυχτερινή βάρδια το Σαββατοκύριακο ή κάποιο άλλο πρόσωπο εμπιστοσύνης.

13. Πριν θηλάσετε το μωρό πιέστε να βγουν λίγες σταγόνες γάλα και οδηγήστε το κεφαλάκι του μωρού προς το μαστό σας έτσι ώστε το στοματάκι του να πιάσει όλη την περιοχή γύρω από τη θηλή.

14. Αν δεν θηλάζετε να θυμάστε να ελέγχετε πάντα τη θερμοκρασία γάλακτος στο μπουκάλι στάζοντας λίγες σταγόνες στο περικάρπιο.

15. Αν δυσκολεύεστε να θηλάσετε δεν χρειάζεται να αισθάνεστε απογοήτευση. Αντί να τα παρατήσετε με το πρώτο εμπόδιο ζητήστε βοήθεια και καθοδήγηση.

16. Μην πιέζετε το μωρό να θηλάσει αν δεν θέλει ή να αδειάσει το μπουκάλι με το γάλα αν του δίνετε έτοιμο γάλα. Επίσης δεν θα πρέπει να αφήνετε το γάλα που περίσσεψε για να το δώσετε αργότερα καθώς μπορεί να αναπτύξει πολύ γρήγορα μικρόβια.

17. Το κεφαλάκι – επειδή τα κόκαλα του κρανίου είναι μαλακά τους πρώτους μήνες- μπορεί να γίνει επίπεδο στα πλάγια αν το μωρό κοιμάται πάντα από την ίδια πλευρά. Για να βοηθήσετε το μωράκι να αποκτήσει στρογγυλό κεφαλάκι καλό είναι να το βάζετε να κοιμάται μία από τη μία πλευρά και μία από την άλλη εναλλάξ.

18. Τα νεογέννητα δεν χρειάζεται να πίνουν νερό. Αν ωστόσο το μωράκι σας έχει κολικούς ο παιδίατρος μπορεί να συστήσει χαμομήλι ή κάποιο άλλο ειδικά τροποποιημένο για μωρά ρόφημα.


19. Όταν το ταΐζετε ή του δίνετε π.χ. χαμομήλι φροντίστε να κρατάτε το μπιμπερό τόσο ψηλά ώστε η θηλή να είναι πάντα γεμάτη με γάλα και να μην καταπίνει το μωρό αέρα. Αυτό είναι ένα καλό μέτρο πρόληψης για τους κολικούς.

20. Κρατήστε το μωρό σας (ή δώστε το στο μπαμπά) μετά από κάθε γεύμα έτσι ώστε η κοιλίτσα του να ακουμπά στον ώμο σου και τρίψτε απαλά την πλατούλα προκειμένου να το διευκολύνετε να βγάλει τον αέρα. Το ίδιο μπορείτε να κάνετε αν το μωρό σας δεν θέλει να φάει άλλο. Κάντε ένα διάλειμμα για να βγάλει τον αέρα και μετά μπορεί να συνεχίσει.

21. Θα αναρωτιέστε πότε μπορείτε να βάλετε το μωρό σας στο κρεβατάκι αν εκείνο δεν έχει βγάλει τον αέρα μετά το γεύμα; Δέκα λεπτά είναι ένα διάστημα ασφαλείας για να βάλετε το μωρό σας στην κούνια μετά από ένα γεύμα ακόμα κι αν δεν έχει ρευτεί. Επίσης να θυμάστε ότι τα μωράκια που θηλάζουν δεν ρεύονται τόσο συχνά όσο εκείνα που πίνουν έτοιμο γάλα.

22. Βοηθήστε το μωρό σας να μάθει να διαχωρίζει τη μέρα από τη νύχτα. Για να τα καταφέρετε θα πρέπει να υπάρχει το φυσικό φως στο δωμάτιο την ημέρα και να επιτρέπετε κάποιους θορύβους την ημέρα. Το βράδυ φροντίστε τα γεύματα να είναι πιο ήσυχα αποφεύγοντας να ανάβετε πολλά φώτα ή να κάνετε φασαρία.

23. Αλλάξτε πάνα μετά από κάθε γεύμα καθώς τα περισσότερα μωρά λερώνονται μόλις φάνε. Ιδιαίτερα το καλοκαίρι πάντως το μωρό μπορεί να χρειάζεται πιο συχνό άλλαγμα πάνας για να αποφύγετε το σύγκαμα και την πιο γρήγορη ανάπτυξη λόγω ζέστης μικροβίων στην περιγεννητική περιοχή.

24. Καθαρίζετε πάντα την ευαίσθητη περιοχή με άφθονο τρεχούμενο νερό αποφεύγοντας να χρησιμοποιείτε μωρομάντηλα εκτός αν είστε έξω. Πριν βάλετε την καθαρή πάνα θα πρέπει να έχετε σκουπίσει πολύ καλά το μωρό.

25. Δεν χρειάζεται να βάζετε κρέμα στην ευαίσθητη περιοχή σε κάθε άλλαγμα πάνας. Πολλές φορές η συχνή χρήση κρέμας μπορεί να ερεθίσει την ευαίσθητη περιοχή. Ελάχιστη ποσότητα μια δύο φορές τη μέρα αρκούν.

26. Μην ξεχνάτε να ελέγχετε με τον αγκώνα σας τη θερμοκρασία του νερού πριν πλύνετε ή κάνετε μπάνιο το μωρό. Μπορείτε να γεμίσετε μία πλαστική κανάτα με νερό στη σωστή θερμοκρασία για να ξεπλύνετε το μωρό σας.

27. Μην σας πιάνει πανικός όταν το μωρό κλαίει λόγω κολικών. Αν νιώθετε ότι αγχώνεστε αφήστε να αναλάβει για λίγο κάποιος πιο ψύχραιμος π.χ. ο μπαμπάς ή δοκιμάστε να το βάλετε μπρούμυτα στα γόνατά σας.

28. Μην ντύνετε το μωρό πολύ ζεστά ιδιαίτερα το καλοκαίρι και μην το σκεπάζετε με πολλά σκεπάσματα. Αν νιώθετε άνετα εσείς με τη θερμοκρασία του δωματίου τότε είναι άνετα και για το μωρό. Αν το μωρό ιδρώνει τότε έχει πολύ ζέστη.

29. Κρατήστε το μωρό σας μακριά από ρεύματα. Μπορείτε να χρησιμοποιείτε κλιματιστικό στο χώρο αρκεί να μην έρχεται ο ψυχρός αέρας απευθείας πάνω στο μωρό ενώ αν θέλετε να το αφήσετε όλη νύχτα φροντίστε να είναι ανοιχτό το παράθυρο.

30. Βάλτε μέτρο στους επισκέπτες. Τις πρώτες σαράντα ημέρες καλό είναι να αποφεύγετε τις πολλές επισκέψεις και ιδίως επισκέψεις μικρών παιδιών. Σίγουρα όλοι θα θέλουν να δουν το μωρό αλλά τουλάχιστον στην αρχή θα πρέπει να βάλετε κάποιο μέτρο. Το μωρό σας χρειάζεται λίγο καιρό για να αναπτύξει το ανοσοποιητικό του με τα αντισώματα που παίρνει από το θηλασμό. Επίσης το ωράριο ύπνου και γευμάτων είναι στην αρχή ακατάστατο και εσείς χρειάζεστε ξεκούραση.


31. Μην επιτρέπετε κανένα τσιγάρο μέσα στο σπίτι. Ο καπνός είναι επικίνδυνος για το μωρό καθώς μπορεί να προκαλέσει αναπνευστικά προβλήματα, άσθμα ενώ συνδέεται και με το σύνδρομο αιφνίδιου θανάτου.

32. Όταν κάνετε μπάνιο το μωρό καλό είναι να μην χρησιμοποιείτε σφουγγάρι γιατί μαζεύει μικρόβια. Τρίψτε απαλά το δέρμα με τα χέρια σας. Μπορείτε να το πλύνετε ακόμα και κάτω από τη βρύση στηρίζοντας την κοιλιά και τον κορμό του μωρού με την παλάμη σας.

33. Μπορείτε να χρησιμοποιείτε κάποιο ενυδατικό προϊόν ειδικό για μωρά μετά το μπάνιο αλλά όχι ταλκ το οποίο μπορεί να προκαλέσει αναπνευστικά προβλήματα αν το μωρό το εισπνεύσει.

34. Αν δεν θηλάζετε μπορείτε να ενισχύσετε το δεσμό με το μωρό σας κρατώντας το στην αγκαλιά σας ενώ είστε ξαπλωμένη έτσι ώστε να νιώθει τη θέρμη από το σώμα σας και το χτύπο της καρδιάς σας μιλώντας του ταυτόχρονα ήρεμα και καθησυχαστικά.

35. Αν το μωρό ξυπνά πολύ συχνά τη νύχτα προτιμήστε να βάλετε ένα κρεβάτι δίπλα στο κρεβατάκι του ή να μεταφέρετε την κούνια στο δωμάτιό σας. Έτσι θα μπορείτε να το ελέγχετε πιο εύκολα και τα δρομολόγια θα είναι λιγότερα.

36. Αν το μωρό πίνει έτοιμο γάλα, αποφύγετε να ετοιμάζετε όλα τα γεύματα της ημέρας. Για οικονομία χρόνου ωστόσο μπορείτε να βράζετε μία φορά την ημέρα το νερό που θα χρησιμοποιείτε για να φτιάξετε το γάλα και να γεμίσετε με αυτό το θερμό έτσι ώστε να έχετε έτοιμο νερό στη διάθεσή σας.

37. Μπορείτε να βγάλετε έξω το μωρό από τις πρώτες μέρες. Όσο είναι μικρό ο μάρσιπος είναι το ιδανικό μέσο μεταφοράς. Φροντίστε όταν βγαίνετε να είναι τις ώρες που δεν έχει πολύ ζέστη, οι έξοδοι να είναι σύντομης διάρκειας και να αποφεύγεται εσωτερικούς χώρους με πολύ κόσμο ή καπνό.

38. Αν νιώθετε εκνευρισμό, εξάντληση, ευερεθιστικότητα, άγχος ή απελπισία και τα συναισθήματα αυτά δεν υποχωρούν με την πάροδο των ημερών να θυμάστε ότι μπορεί να έχετε επιλόγχεια κατάθλιψη. Πρόκειται για μια συναισθηματική διαταραχή που αφορά το 10 έως 20% των νέων μαμάδων και οφείλεται κυρίως στις διακυμάνσεις των ορμονών μετά την εγκυμοσύνη αλλά και σε ψυχολογικούς λόγους. Ζητείστε βοήθεια.

39. Ακούστε το ένστικτό σας αν κάτι σας προβληματίζει και συζητήστε το με τον παιδίατρο. Ενημερώστε τον αμέσως μόλις διαπιστώσετε συμπτώματα όπως βουλωμένη μύτη, βήχας, πυρετός, εξανθήματα, διάρροια, εμετός ή πολύ συχνές αναγωγές.


40. Μιλήστε και χαμογελάστε στο μωρό σας από τις πρώτες ημέρες. Όσο πιο πολύ του μιλάτε και του χαμογελάτε τόσο πιο πολύ δένετε μαζί σας, ενθαρρύνεται την ανάπτυξη του λόγου ενώ μερικές εβδομάδες αργότερα θα σας μιμηθεί ανταποδίδοντας σας το πρώτο του χαμόγελο!
Πηγή: www.iaso.gr

1 Ιουν 2011

Μη θηλασμός και προβλήματα συμπεριφοράς

Ερευνητές από το Εθνικό Κέντρο Περιγεννητικής Επιδημιολογίας της Μεγάλης Βρετανίας  δημοσιεύουν τον Μάιο του 2011 στο επιστημονικό περιοδικό Archives of Disease in Childhood τα αποτελέσματα μιας πολύ ενδιαφέρουσας έρευνας. Σε αυτήν, προσπάθησαν να διερευνήσουν την σχέση που έχει ο τρόπος διατροφής των βρεφών κατά τους πρώτους μήνες της ζωής τους με προβλήματα συμπεριφοράς πολύ αργότερα, στην ηλικία των 5 ετών.
Όλα τα παιδιά, κατά καιρούς, λίγο έως πολύ, ιδιαίτερα κατά την προσχολική και την πρώτη σχολική ηλικία, εμφανίζουν επιθετικές ή αρνητικές συμπεριφορές, όμως θεωρείται πως εμφανίζουν κάποιο πρόβλημα, μόνο αν αυτές οι πράξεις γίνονται συστηματικά για μεγάλη χρονική περίοδο και αναστατώνουν την προσωπική και την οικογενειακή ζωή του παιδιού.
Επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης έθεσαν στόχο να εξετάσουν κατά πόσο ο μητρικός θηλασμός σχετίζεται με την ανάπτυξη των παιδιών στον τομέα της συμπεριφοράς στην ηλικία των 5 ετών. Χρησιμοποίησαν δεδομένα από ένα μεγάλο, προοπτικό, εθνικά αντιπροσωπευτικό δείγμα πληθυσμού, την Πληθυσμιακή Μελέτη Χιλιετίας (Millennium Cohort Study). Μελετήθηκαν περίπου 10 χιλιάδες ζευγάρια μητέρων – παιδιών της λευκής φυλής. Η διάρκεια μητρικού θηλασμού (χωρίς διάκριση αποκλειστικού ή μικτού με ξένο γάλα) για αυτά τα παιδιά καθορίστηκε από συνέντευξη των γονιών όταν τα παιδιά ήταν στην ηλικία των 9 μηνών. Έπειτα εκτίμησαν την παιδική συμπεριφορά χρησιμοποιώντας ένα ειδικό ερωτηματολόγιο που συμπληρώθηκε από τους γονείς. Ακολούθως οι ερευνητές εξέτασαν στατιστικά την συσχέτιση ανάμεσα στην διάρκεια θηλασμού και τα παθολογικά συνολικά και επιμέρους σκορ στο ερωτηματολόγιο κατά την ηλικία των 5 ετών.
Παθολογικά σκορ σε τομείς συμπεριφοράς εμφάνισε το 12% των παιδιών που γεννήθηκαν τελειόμηνα και το 15% των παιδιών που γεννήθηκαν πρόωρα. Τα τελειόμηνα παιδιά που θήλασαν για τέσσερις τουλάχιστον μήνες – έστω και μη αποκλειστικά – είχαν μικρότερη πιθανότητα για παθολογικό συνολικό σκορ αλλά και επιμέρους σκορ στο τεστ (κατά μέσο όρο 33% λιγότερη πιθανότητα σε σύγκριση με παιδιά που δεν θήλασαν καθόλου.
Μια πιθανή εξήγηση για αυτή τη διαφορά, κατά τους επιστήμονες, είναι ότι το γάλα του θηλασμού περιέχει μεγάλες ποσότητες από ζωτικές ουσίες (πολυακόρεστα λιπαρά και ορμονικούς παράγοντες), που παίζουν σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη του εγκεφάλου και του νευρικού συστήματος του βρέφους. Επίσης, ο θηλασμός συνεπάγεται μεγαλύτερη σωματική και ψυχική επαφή ανάμεσα στη μητέρα και το νεογέννητο, πράγμα που βοηθά στη μάθηση και την προσαρμοστικότητα του βρέφους στο νέο περιβάλλον που βρέθηκε.
Οι ερευνητές συμπέραναν ότι, τουλάχιστον για τα τελειόμηνα παιδιά, μεγαλύτερη διάρκεια μητρικού θηλασμού σχετίζεται με λιγότερα αναφερόμενα από τους γονείς προβλήματα συμπεριφοράς στα παιδιά ηλικίας 5 ετών.
Ωραία όλα αυτά, άλλη μια μελέτη που φαίνεται να αναδεικνύει τα ευεργετικά αποτελέσματα του θηλασμού. Είναι έτσι; Δυστυχώς όχι. Ο τρόπος που φτιάχτηκε η έρευνα και ο τρόπος που παρουσιάζεται προς το κοινό δεν κάνουν «χάρες» στον θηλασμό, αντίθετα διαιωνίζουν τα ίδια στερεότυπα. Και εξηγούμαι:
Ο τίτλος της έρευνας είναι «Θηλασμός και προβλήματα συμπεριφοράς». Έχουμε ακούσει ποτέ καμιά έρευνα με τον τίτλο «Καθαρός αέρας και καρκίνος του πνεύμονα»; Σαφώς όχι. Αντίθετα θα ήταν πολύ λογικό να είχε τον τίτλο «Κάπνισμα και καρκίνος του πνεύμονα». Οι ερευνητές σε όλο τον κόσμο συνεχίζουν να υπονομεύουν τον μητρικό θηλασμό με τον τρόπο που σχεδιάζουν τις έρευνές τους και με τον τρόπο που τις παρουσιάζουν. Όπως η συμπεριφορά που φέρνει δυνητικούς κινδύνους στην υγεία του ενήλικα είναι το κάπνισμα και όχι η εισπνοή καθαρού αέρα, έτσι και για τα βρέφη η συνήθεια που συσχετίζεται με αυξημένους κινδύνους προβλημάτων υγείας είναι η διατροφή με ξένο γάλα – φόρμουλα, όχι ο μητρικός θηλασμός. Ο θηλασμός είναι η φυσιολογική, η στάνταρ διατροφή των βρεφών, και οποιαδήποτε άλλη διατροφή είναι παρέμβαση που πρέπει να συγκριθεί με το νορμάλ, δηλαδή με το τάισμα στο στήθος. Όταν κάποιος εκτός του χώρου ακούει ότι ο θηλασμός – η φυσιολογική συμπεριφορά – μπαίνει στον ίδιο τίτλο με το πρόβλημα υγείας – τα προβλήματα συμπεριφοράς των παιδιών -, τότε το μήνυμα που λαμβάνει είναι πολύ λανθασμένο, και πολύ μακριά από αυτό που θα έπρεπε κανονικά να λαμβάνει, αν μιλούσαμε για οποιοδήποτε άλλο θέμα: ότι δηλαδή ο μη θηλασμός των παιδιών, η αποκλειστική διατροφή τους με ξένο γάλα για βρέφη, σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο για προβλήματα συμπεριφοράς στην ηλικία των 5 ετών. Αν το δούμε με αυτόν τον τρόπο πολλά αλλάζουν.
Η παραπάνω μελέτη δεν κάνει «χάρη» στον μητρικό θηλασμό και για έναν ακόμα λόγο. Όπως πολλές άλλες, δεν χρησιμοποιεί ως στάνταρ γκρουπ για την έρευνα το γκρουπ των παιδιών που τράφηκαν σύμφωνα με τις συστάσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, δηλαδή αποκλειστικά με θηλασμό για έξι μήνες και έπειτα με συνεχιζόμενο θηλασμό για τουλάχιστον 1 με 2 χρόνια. Αν η μελέτη είχε αυτό το γκρουπ παιδιών ως βάση και το συνέκρινε με το γκρουπ – παρέμβαση των παιδιών που δεν θήλασαν καθόλου και ήπιαν μόνο ξένο γάλα, τότε τα αποτελέσματα της έρευνας, οι διαφορές στην ανάπτυξη της συμπεριφοράς των παιδιών, είναι  πολύ πιθανό να ήταν πολύ πιο εντυπωσιακά νούμερα. Για να κάνουμε πάλι την αναλογία με το τσιγάρο, η βρετανική έρευνα μοιάζει να μας λέει ότι ο καθαρός αέρας είναι πιθανό να οδηγεί σε λιγότερους καρκίνους του πνεύμονα, και για να βγάλει αυτό το συμπέρασμα πήρε ομάδες ανθρώπων που κάπνιζαν για χρόνια ένα πακέτο την ημέρα και τις συνέκρινε με ομάδες ανθρώπων που για κάποιους μόνο μήνες της ζωής τους κάπνιζαν λιγότερο από ένα πακέτο. Αλλά πάλι κάπνιζαν, δεν εξετάστηκαν καθόλου ενήλικες που δεν κάπνισαν ποτέ και καθόλου, που ανάπνεαν μόνο καθαρό αέρα..
Δυστυχώς η περιθωριοποίηση του μητρικού θηλασμού στην βρεφική διατροφή δεν θα αλλάξει εάν οι επαγγελματίες υγείας δεν αλλάξουν και εάν οι επιστήμονες δεν πουν τα πράγματα με το όνομά τους, όπως έκαναν κάποια στιγμή με τους κινδύνους του καπνίσματος.